ព្រះសមណគោតម (ជំពូកទី១)

ព្រះពោធិសត្វចាប់បដិសន្ធិ

ប្រមាណជា៨០ឆ្នាំមុនពុទ្ធសករាជឬ៦២៣ឆ្នាំមុនគ្រឹស្តសករាជមានព្រះពុទ្ធមួយព្រះអង្គបានកើតឡើងក្នុងលោក ។ កាលនៅគ្រហស្ថមានព្រះនាម "សិទ្ធត្ថ គោតម" (សិទ្ធត្ថ ជានាមខ្លួន គោតម ជានាមត្រកូល) ។ ក្រោយមកក៏បានក្លាយជាព្រះមួយព្រះអង្គព្រះនាមថា "ព្រះពុទ្ធ" ដែលមនុស្សយ៉ាងតិចក៏៨កោដិនាក់ក្នុងពិភពលោក គោរពបូជានិងចាត់ទុកព្រះអង្គជាព្រះមហាសាស្តាចារ្យដ៏កំពូល ។ ព្រះអង្គបានកើតក្នុងត្រកូលស្តេចដែលមានព្រះវរបិតាព្រះនាម សុទ្ធោទន៍ និងព្រះមាតាព្រះនាម សិរិមហាមាយា(ឬ មហាមាយាទេវី) នៅក្នុងសាក្យរាជត្រកូល នាទីក្រុងកបិលពស្តុ សព្វថ្ងៃស្ថិតនៅក្នុងតំបន់មួយជាប់ ប្រទេសនេប៉ាល់ ភូមិភាគខាងជើងនៃ ប្រទេសឥណ្ឌា ។

នៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ១៥កើត ពេញបូណ៌មី ខែអាសាធ ឆ្នាំរកា(មុន ព.ស.៨០ឆ្នាំ និង១០ខែ) ជាថ្ងៃដែលព្រះអង្គមកចាប់បដិសន្ធិក្នុងផ្ទៃព្រះមាតា ។ រយៈពេល៧ថ្ងៃមុនថ្ងៃពេញពូណ៌មីនេះ មានមហាជនជាច្រើនក្នុងទីក្រុងកបិលពស្តុ នាំគ្នាលេងមហោស្រពយ៉ាងសប្បាយរីករាយ ។ ព្រះនាងសិរិមហាមាយាទ្រង់ព្រះកាយដោយគ្រឿងក្រអូបនិងលាប(សុគន្ធវិលេបនៈ) ហើយក្រសាលអស់កាលទាំង៧ថ្ងៃ ។ នៅថ្ងៃពេញបូណ៌មីវេលាព្រឹក ព្រះនាងទេវីបានធ្វើបរិច្ចាគទានជាទ្រព្យអស់ចំនួន៤សែនកហាបនៈដល់ប្រជាពលរដ្ឋ ។ លុះដល់ពេលរាត្រី ព្រះនាងសមាទានឧបោសថសីល រួចហើយក៏ឡើងទៅផ្ទំលើសិរីសយនា(គ្រែ) ក្នុងព្រទេនបន្ទំ ។ អស់រយៈ២០ឆ្នាំកន្លងមកហើយ ដែលព្រះមហាក្សត្រនិងព្រះអគ្គមហេសី ពុំដែលមានរាជបុត្រមួយសោះ ។ ទើបតែក្នុងទិវានេះ ព្រះនាងបានសុបិននិមិត្តឃើញថា មានចាតុម្មហារាជបួនអង្គមកលើកត្រកងព្រះនាងទាំងសិរីសយនានាំទៅកាន់ព្រៃហេមពាន្ត រួចក៏តម្កល់ទុកលើផ្ទាំងមនោសីលាដ៏ធំខាងក្រោមដើមរាំងធំមួយ ។ ពេលនោះទេពធីតាទាំងឡាយរបស់ចាតុម្មហារាជទាំងបួនក៏បានអញ្ជើញព្រះនាងទេវីទៅស្រង់ទឹកនៅក្នុងស្រះអនោត្តដើម្បីជំរះព្រះកាយថ្វាយព្រះនាងនិងបានលាបនូវគ្រឿងគន្ធវិលេបនៈទៀតផង ។ នៅជិតស្រះនោះមានភ្នំមួយដែលមាន សុវណ្ណវិមាន (ប្រាសាទមាស) សង់នៅលើកំពូល ។ ទេពធីតាទាំងឡាយបានយាងព្រះនាងទៅផ្ទំនៅក្នុងប្រាសាទមាសនោះដោយយកព្រះសិរ(ក្បាល)ទៅទិសខាងកើត ។ មាន សុវណ្ណគិរី (ភ្នំមាស) មួយទៀតនៅជិតទីនោះដែរ ដែលមាន សេតហត្ថី (ដំរីស) ស្រស់ឆើតឆាយមួយ មានភ្លុក៦ សម្បុរសក្បុស ដូចជាភ្នំព្រិល មានប្រមោយកាន់ជាប់នូវ សេតបទុមជាតិ(ផ្កាឈូកក្រហម) ហោះចុះមកអំពីភ្នំមាសនោះដោយមានក្រុមអ្នកភ្លេងនិងអ្នកចម្រៀងប្រគំបទថ្វាយព្រះពរ ហែហមយ៉ាងគគ្រឹកគគ្រេងតាមមកជាមួយផង ។ ពេលចុះមកជិតដល់ ដំរីសនោះក៏ដើរសន្សឹមៗតម្រង់ទៅកាន់ព្រះនាងទេវីដែលកំពុងតែផ្ទំនៅក្នុងប្រាសាទមាសនោះ ។ ដំរីសបានដើរប្រទក្សិណបីជុំមុននឹងដាក់ផ្កាឈូកក្រហមនោះចូលទៅក្នុងព្រះគត៌របស់ព្រះនាង ។ ដំរីសក៏ហាក់ដូចជាដើរចូលទៅក្នុងឧទរប្រទេស(គត៌)ខាងស្តាំរបស់ព្រះនាងទេវីដែរ ។ ក្នុងគ្រានោះឯង ព្រះនាងហាក់ដូចជាមានភាពសុខស្រួលក្នុងព្រះចិន្តា កើតមានសេចក្តីរីករាយយ៉ាងខ្លាំង ។ ព្រះនាងមិនចាប់អារម្មណ៍ថាមានការពិបាក ភិតភ័យ ឬក៏ឈឺចុកចាប់អ្វីសោះឡើយ ។ បន្ទាប់ពីនោះមក ព្រះនាងទេវីក៏តើនឡើងដោយមានព្រះហឫទ័យសោមនស្សរីករាយ នៅក្នុងបរមសុខ ។ ពេលយាងចុះពីព្រះទែនបន្ទំមក ព្រះនាងនៅតែឮសូរសម្លេងតូរ្យតន្រ្តីនៃសុបិនខ្ទ័រមិនដាច់សូរក្នុងព្រះសោតា ។ ដោយមិនចង់សម្ងំលាក់ទុករឿងនេះទុកដល់ថ្ងៃស្អែកឡើយ ព្រះនាងបានយាងទៅបង្គំគាល់សួរព្រះបាទសុទ្ធោទន៍ជាស្វាមី នូវរឿងសុបិននិមិត្តដ៏ចម្លែកអស្ចារ្យនោះភ្លាម ។ ព្រះរាជាទ្រង់កោតស្ញប់ស្ញែងនូវរឿងសុបិនដ៏ចម្លែកនេះណាស់ ។

លុះព្រឹកស្អែកឡើង ព្រះរាជាទ្រង់ត្រាស់បញ្ជាអោយរាជបុរសទៅអញ្ជើញអស់ពួកព្រាហ្មណ៍មកគន់គូរកាត់សប្តិនោះថាតើមានន័យយ៉ាងណាដែរ ។ ពួកព្រាហ្មណ៍សោតក៏ទូលនូវទំនាយតាមប្រការដូចតទៅថា "បពិត្រព្រះសម្មតិទេព! ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍នឹងប្រសូតបានបុត្រាមួយព្រះអង្គ ដែលនឹងក្លាយជាអ្នកដឹកនាំព្រះរាជាណាចក្រដ៏ឆ្នើម ហើយព្រះរាជកុមារនឹងមានវាសនាធ្វើជាព្រះអធិរាជដែលមានឥទ្ធានុភាពខ្លាំងពូកែអាចដឹកនាំសត្វលោកគ្រប់ទិសទាំងបួនយ៉ាងល្បីល្បាញ ឬក៏នឹងក្លាយជាមហាសាស្តាចារ្យដ៏កំពូលដែលនឹងអាចដឹកនាំសព្វសត្វ ទាំងក្នុងឋានសួគ៌និងឋានមនុស្សអោយគោរពប្រតិបត្តិតាមព្រហ្មចរិយធម៌ ។ បពិត្រមាហារាជ! នគររបស់យើងរង់ចាំអ្នកមានបុណ្យបែបនេះ កើតឡើងជាយូរយាណាស់មកហើយ" ។

ព្រះបាទសុទ្ធោទន៍ទ្រង់ញញឹមតបព្រាហ្មណ៍វិញ ដើម្បីបង្ហាញការយល់ព្រម ។

បន្ទាប់អំពីបានប្រឹក្សាប្តូរព្រះយោបល់ នឹងអគ្គមហេសីរួច ព្រះរាជាក៏ទ្រង់បញ្ជាអោយគេរើយករបស់ទ្រព្យចេញពីឃ្លាំង យកទៅចែកជាទានដល់ប្រជាពលរដ្ឋដែលក្រខ្សត់អត់ឃ្លានទូទាំងប្រទេស ។ ការធ្វើដូច្នោះបណ្តាលអោយប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងនគរដឹងថាព្រះមហាក្សត្រនិងអគ្គមហេសីនឹងប្រសូតបានបុត្រមួយព្រះអង្គនៅក្នុងពេលអនាគតដ៏ខ្លីខាងមុខ ។

ព្រះនាងសិរិមហាមាយាជាស្ត្រីប្រកបដោយគុណធម៌ដ៏ធំធេង ។ ព្រះនាងមានព្រះទ័យស្រឡាញ់រាប់អានដល់មនុស្សសត្វទាំងអស់ ដោយមិនប្រកាន់ឡើយ ។